Çocuğun Eğitimi İçin Fon Oluşturma

Kızım doğduğunda hastane odasında aklımdan geçen ilk finansal düşünce, itiraf ediyorum, bez masrafı değildi. "Bu çocuk on sekiz yaşına geldiğinde üniversite ne kadar tutacak?" diye düşündüm. Sonra bu soruyu bir kenara attım, çünkü cevabı korkutucuydu. Aradan üç yıl geçtikten sonra oturup hesap yaptığımda gördüğüm şey şuydu: geciktiğim her yıl, bana ayda ödemem gereken tutarda somut bir zam olarak geri dönüyordu. Bu yazıda kendi kurduğum eğitim fonu düzenini, denediğim araçları ve yaptığım hataları anlatacağım.

Asıl Sorun Neye Biriktirdiğini Bilmemek

Çocuk eğitimi için para biriktirmenin en zor tarafı hedefin bulanık olması. Acil durum fonunda hedef nettir: üç ila altı aylık giderin kadar nakit, bitti. Ama eğitimde "ne kadar" sorusunun cevabı çocuğunuzun on beş yıl sonraki tercihlerine bağlı. Devlet üniversitesinde şehir dışında okumak ile özel bir üniversitenin mühendislik programı arasında beş-altı kat fark var.

Ben bu kilidi şöyle kırdım: kesin tutar peşinde koşmayı bıraktım, bunun yerine bugünkü bir yıllık eğitim maliyetini baz aldım. Kendi şehrimde makul bir özel okulun ya da üniversitenin yıllık maliyetini araştırdım, bunu dört yılla çarptım ve "en azından bunun yarısını hazır etmek istiyorum" dedim. Kalan yarısı için burs, kısmi çalışma, o dönemdeki gelirim gibi kaynakları hesaba kattım. Böylece hedef, ulaşılamaz bir rakam olmaktan çıkıp aylık taksitlere bölünebilen bir sayıya dönüştü.

İkinci önemli nokta: enflasyon. Eğitim masrafları genel enflasyonun genelde üstünde artar. Bu yüzden yastık altında ya da vadesiz hesapta duran para, uzun vadede erimeye mahkûm. Nominal olarak biriktirdiğiniz meblağ büyürken satın alma gücünüz azalıyorsa hiçbir şey yapmamışsınız demektir.

Seçenekleri Tek Tek Denedim

Üç yılda birkaç aracı kullandım, bazılarından çıktım. Kendi deneyimimi tabloya döktüm:

Benim en çok pişman olduğum tercih birikimli sigorta poliçesiydi. Kâğıt üzerinde harika görünüyordu: her ay otomatik ödeme, sonunda toplu para, üstüne bir de teminat. Ama masraf kesintilerinin ilk yıllardaki ağırlığını hesaba katmamıştım. İkinci yılın sonunda ödediğim primlerin toplamı ile hesabımdaki birikim arasındaki fark beni epey düşündürdü. Poliçeyi tamamen kötülemiyorum; ancak sigorta ihtiyacı ile birikim ihtiyacını ayırmanın çoğu durumda daha verimli olduğunu gördüm. Yani sade bir vefat teminatlı hayat sigortası artı ayrı bir yatırım hesabı. Sigorta konusunu ayrıca ele alan sayfada bu ayrımı daha detaylı anlatıyorum.

Kurduğum Düzen

Şu an işleyen sistem şöyle:

1. Ayrı hesap açtım. Eğitim fonu, ana hesabımdan tamamen bağımsız. Aynı hesapta durduğu sürece o para "gerekirse kullanılabilir" para oluyor ve gerçekten kullanılıyor.
2. Maaş günü otomatik talimat. Ay sonunda kalanı biriktirmeyi denedim, olmadı. Maaşın geldiği gün gitmesi gerekiyor. 50-30-20 kuralını uyguluyorsanız bu tutar yüzde 20'lik dilimin içinde yerini alıyor.
3. Vadeye göre bölme. Yaklaşık yüzde 60'ı uzun vadeli, büyüme odaklı araçlarda; yüzde 40'ı daha sakin, öngörülebilir araçlarda. Çocuk üniversiteye üç yıl kalana kadar bu oranı kademeli olarak tersine çevirmeyi planlıyorum. Paraya ihtiyaç duyacağınız tarih yaklaşırken riski azaltmak, benim en çok önemsediğim kural.
4. Yılda bir artırım. Zam aldığım oranda katkı payını yükseltiyorum. Bu tek başına, fonun enflasyona yetişmesini sağlayan en etkili adım oldu.
5. Doğum günü ve bayram paralarını buraya yönlendirdim. Akrabaların verdiği harçlıklar, ilk yıllarda anlamsız görünen küçük tutarlar, on beş yıl boyunca birikince şaşırtıcı bir kalem oluşturuyor.

Sıralamayı Bozmayın

Bir uyarı: eğitim fonuna başlamadan önce iki şeyi halletmiş ol